Een interview met Stieneke Oeverbeek, door Salam Kadhim

Op 29 maart a.s. opent een nieuwe expositie in het gemeentehuis van Urk. Deze keer is het Stieneke Oeverbeek van wie we het prachtige werk mogen bewonderen.

Op een woensdag ochtend mocht ik een interview bij haar afnemen, in het huis waar zij met haar man en vier kinderen woont. Bij binnenkomst in het huis van Stieneke zie je gelijk dat hier een kunstenares woont. Op de keukentafel zijn haar materialen verspreid; papier waarop 'de tijd' te zien is, verschillende pigmenten, en een 3D experiment waarvan ik enorm hoop dat we het in het gemeentehuis terug gaan zien.

 

Boven de bank hangt een plank, waarop een aantal van haar werken zijn uitgestald. Allemaal even intrigerend, allemaal abstract, en allemaal echte 'Stienekes'. Degenen die haar werk al kennen zullen een Stieneke wellicht direct herkennen, met haar materiaalgebruik, kleurgebruik, beeldtaal en handschrift. Ikzelf herken het direct wanneer het langskomt op Facebook of Instagram, en vind het dan ook geweldig om haar werk nu eens in het echt te mogen bekijken. 'Mag ik even voelen?' is wat ik vraag bij het bekijken van een klein kunstwerk, opgebouwd uit verschillende materialen. De combinatie van verweerd papier, verf die met een bepaalde structuur is aangebracht en de strakke lijnen die daar weer overheen zijn getrokken maken dat ik het werk aan wil raken - met extra zintuigen wil kijken. Hoewel alle werken twee-dimensionaal zijn, zit er enorme diepte in het werk. Niet alleen wanneer je afgaat op wat je ziet, maar vooral ook op wat de inhoudelijke betekenis is die Stieneke geeft - en de betekenis die je zelf als kijker geeft aan het werk.

Hoewel Stieneke altijd wel een diepere betekenis geeft aan een werk, staat het ons als toeschouwers vrij om de werken te interpreteren. Toch moet ik zeggen dat het prachtig is om Stieneke te horen vertellen over haar werk. Zo neemt ze me mee in een werk waarop vissen zijn afgebeeld. De vissen zijn niet 'realistisch' geschilderd zoals we het zouden kunnen noemen, ze zijn meer gesuggereerd. Door middel van het afwisselen van het sturen en laten vloeien van het materiaal ontstaat haar verbeelding van de vissen. Als het ware vallend naar beneden neemt de school vissen de vorm aan van een vleugel, die verwijst naar een religieuze invloed. De vissen op zichzelf staan voor het leven, voor god en voor het water. Daar tegenover vertelt Stieneke ook over haar associatie met de doodse blik die vissen kunnen hebben, en de griezelige glibberigheid die bij een vis hoort. Er speelt een tegenstrijdigheid in het werk, en dat maakt het nu juist zo interessant. Ik kan blijven kijken naar iedere centimeter van het werk, me afvragend of ze het zo heeft bedacht of dat de verf zo is gevloeid.

Het experiment van het 'laten gebeuren' en daar tegenover het sturen van het materiaal is iets wat in Stieneke haar maakproces steeds weer terugkomt. Want hoewel ze van tevoren altijd een plan heeft, een schets maakt en de eerste stappen heeft uitgedacht, laat ze zich ook verassen tijdens het maken. Toch blijft dat moeilijk, vertelt ze, omdat de inhoudelijke betekenis daar soms uit het oog verloren kan worden. Omdat er van tevoren een plan is, en een inhoudelijke betekenis die het werk moet uitdragen, is er beperkte ruimte voor afwijkingen. Dit is een worsteling die Stieneke steeds weer tegenkomt.

'Van nature zoek ik betekenis, en dit is ook altijd wel het startpunt, maar het uiteindelijke werk zegt het nooit echt helemaal.'

Deze worsteling, zoals ze het zelf ook noemt, is nu uitgangspunt voor een nieuw werk, waarvan ik de eerste stappen heb mogen zien. In dit werk probeert ze de aankondiging van iets te vangen, als een soort schaduw. De schijnbaar intuïtief geplaatste schaduw lijkt met het grootste gemak geplaatst te zijn, maar niets is minder waar. Want ondanks dat ik in de eerste instantie denk aan een soort 'action painting', gaat het Stieneke in dit werk niet om de handeling, en is de vloeiing van de verf van tevoren geschetst om de inhoudelijke betekenis te kunnen geven. Ik vind het ontzettend knap hoe Stieneke te werk gaat, maar merk ook dat ze erg streng is voor zichzelf.

Als 'laatkomertje' geboren in een creatief gezin heeft Stieneke zichzelf altijd willen bewijzen - en ze heeft lang de angst gehouden 'door de mand te zullen vallen'. Niet omdat ze geen talent heeft, want overduidelijk barst ze hiervan, maar omdat ze geen kunstacademie opleiding heeft afgerond. De kansen waren er zeker, na het insturen van haar portfolio was ze toegelaten tot de kunstacademie, maar ze durfde de sprong toch niet te wagen. Later heeft ze nogmaals toelating gedaan, en de éénjarige basisopleiding gevolgd, maar ook daarna heeft ze het toch afgekapt, omdat ze veel te streng was voor zichzelf en de lat ontzettend hoog legde. Nu, een aantal jaren later, gunt ze zichzelf gelukkig meer vrijheid. Sinds vijf jaar heeft ze het gevoel 'het te hebben gevonden', en na jaren te hebben getekend is ze nu volop aan het schilderen. "Het maken is zo leuk dat je er helemaal in opgaat, ik heb zo veel plezier in het proces." De expositie is een mooie stok achter de deur, en in haar drukke bestaan met vier kinderen en haar duobedrijf SisterArt moet ze haar tijd voor het maken van eigen werk echt inplannen. Stieneke vertelt nu in een experimentele fase te zitten, waar ze steeds weer nieuwe dingen uitprobeert om te kijken of het iets is dat ze in kan zetten. Haar beeldtaal is de afgelopen jaren verschoven van illustratief naar abstract. Stieneke vertelt dat abstract werk haar het meeste raakt. Ik zie hoe haar ziel zich in haar werk laat zien, terwijl het mijn ziel ook zeker niet onberoerd laat. Ik ben eindeloos geboeid.

Naast haar eigen werk zullen we ook een aantal werken gaan zien die Stieneke in opdracht heeft gemaakt. Nu ze zo in haar kracht staat, kan Stieneke ook bij het werken in opdracht dicht bij zichzelf blijven. Ze vertelt: "Deze werken zouden nooit alleen vanuit mezelf zijn onstaan", vanuit de opdracht krijgt ze nieuwe input die ze weer vertaalt naar een werk dat alleen door haar gemaakt zou kunnen worden. "Maar de mensen vragen mij om het werk te maken, dus dan krijgen ze ook echt iets van mij". En zo is het!

Het is bijzonder om te zien hoe goed het het werk op de plank boven de bank past bij de inrichting van Stieneke haar huis. Ze vertelt dat dit ook wel een criterium voor haar is. Naast dat een werk inhoud moet hebben, is het ook wel erg fijn als het 'easy on the eyes' is, en je het graag in huis zou willen hangen. Uiteraard is het ook wel een klein beetje de bedoeling dat het werk verkocht zal worden. Voor nu gaat ze uit van woonkamers waarin haar werk mag hangen, maar uiteindelijk is een galerie natuurlijk wel de droom. Ondanks dat Stieneke hier zelf heel bescheiden over is, zie ik haar werk in de toekomst ook zeer zeker in een galerie hangen, geen twijfel over mogelijk!

Ik kan niet wachten om Stieneke haar werk in het gemeentehuis te zien hangen, waar het de aandacht kan krijgen die het verdient. De expositie opent op vrijdag 25 maart 2019 om 20.00uur in het gemeentehuis van Urk. Zien we u daar ook?

Laatste tweets